24 Julai 2026 – Program Talent@IBS bagi Pembentangan Teknikal Skim C Institut Biosains (IBS) siri ke-19 bagi tahun 2026 telah dilaksanakan dengan jayanya. Program anjuran Sekretariat Pengurusan Perkhidmatan Makmal IBS ini bermatlamat untuk memperkasa kompetensi staf makmal dan mengetengahkan kepakaran teknikal dalam pelbagai disiplin penyelidikan sains hayat. Sesi siri kali ini menampilkan dua pembentangan teknikal yang sangat informatif, memfokuskan kepada aplikasi instrumentasi penulenan bahan kimia serta metodologi mikrobiologi khusus.

Sesi pertama dikendalikan oleh Encik Ahmad Fauzi bin Mokhtar, Penolong Pegawai Sains dari Laboratori Penyelidikan Ubatan dan Produk Semulajadi (NaturMeds). Menerusi pembentangan bertajuk "Panduan Komprehensif Operasi: Rotary Evaporator", beliau berkongsi kepakaran teknikal mengenai teknik penyejatan lembut yang digunakan khusus untuk menumpukan dan menulenkan sampel cecair berharga melalui penyejatan pelarut. Penekanan diberikan kepada prinsip teras penyejatan berputar yang menggabungkan tiga elemen utama iaitu haba (water bath), kinetik (rotary flask), dan tekanan rendah (vacuum pump). Beliau menerangkan bahawa sistem vakum sangat kritikal untuk menurunkan takat didih pelarut bagi melindungi molekul sampel termolabil daripada kerosakan akibat haba berlebihan. Selain daripada memperincikan anatomi instrumen seperti kondenser, kelalang berputar, kelalang pemungut, injap vakum, dan panel kawalan, beliau turut membentangkan perbandingan antara model industri BUCHI R220 dan model kompak IKA RV-8. Sesi beliau diakhiri dengan panduan amalan keselamatan terbaik seperti memastikan paras air water bath mencukupi, penggunaan gris silikon untuk kedap vakum, serta larangan melepaskan tekanan vakum secara mengejut bagi mengelakkan sampel terpercik (bumping).

Sesi kedua pula disampaikan oleh Puan Nor Umaira Abu Asan, Pegawai Sains dari Koleksi Kultur Mikrob UPM (UPM-MCC), Institut Biosains. Beliau membentangkan topik yang bertajuk "Viability Test for Bacteria / Ujian Daya Hidup Bakteria". Beliau menerangkan kepentingan ujian daya hidup bakteria dalam pelbagai sektor industri seperti penentuan dos probiotik, pemantauan kualiti air minuman, serta pengesahan keberkesanan dalam pembuatan vaksin dan produk perubatan. Beliau memperincikan kaedah Viable Plate Count (VPC) dan menjelaskan rasional di sebalik penggunaan unit CFU (Colony Forming Unit) berbanding istilah "sel", memandangkan satu koloni yang tumbuh di atas agar boleh berasal daripada sel tunggal mahupun sekelompok sel kecil bakteria.

Beliau turut memperincikan tujuh fasa aliran proses VPC, bermula dari pengambilan sampel, pencairan bersiri (serial dilution), plating (spread plate atau pour plate), inkubasi pada suhu optimum, pertumbuhan, pengiraan koloni sah, sehingga kepada analisis pengiraan menggunakan formula matematik . Selain itu, beliau menekankan kepentingan 'Peraturan 30-300' dalam memilih piring petri yang sah untuk pengiraan statistik, di mana piring dengan koloni kurang daripada 30 dikategorikan sebagai TFTC (Too Few To Count) dan melebihi 300 sebagai TNTC (Too Numerous To Count). Sesi ini turut menggariskan faktor-faktor yang mempengaruhi keputusan VPC seperti aspek teknik (aseptik, dilution, spreading) dan faktor persekitaran, serta membincangkan kelebihan dan kekurangan kaedah ini, termasuk titik buta terhadap sel bakteria mati dan sel yang berada dalam fasa VBNC (Viable But Non-Culturable).

Program bulanan Talent@IBS ini diharap dapat terus memperkasa pengetahuan teknikal, meningkatkan kefahaman staf mengenai pengendalian peralatan serta teknik makmal khusus, di samping menjadi platform perkongsian idea dan pengalaman yang dinamik dalam kalangan staf makmal IBS untuk memacu kelestarian saintifik universiti.

Tarikh Input: 08/08/2026 | Kemaskini: 08/08/2026 | azah